Autorius – Marcin Bartnikowski

Režisierius, scenografijos dailininkas – Łukasz Lewandowski

Kostiumų dailininkas – Daniel Salman

Šviesų dailininkas – Piotr Bartoszewicz

Muzikinė aranžuotė – Tomasz Bielawiec

Inscenizaciją iš lenkų kalbos į lietuvių vertė Rimvydas Strielkūnas

Spektaklis finansuotas iš SKE ZASP fondų lėšų. Partneris – Lenkijos institutas Lietuvoje

Kodėl Osterwa?

Kas prisimena Juliuszą Osterwą? Teatre – visi, o už jo ribų? Nedaugelis. Istorinė asmenybė, nusipelnęs lenkų teatro reformatorius, vienas ryškiausių Lenkijos scenos aktorių. Tikras žmogus – iš kūno ir kraujo, menininkas, kasdienybės iššūkių lydimas, kupinas abejonių, troškimų, nerimo ir vizijų. Svajotojas, rodantis, kad verta siekti tikslo, net jei kelias sunkus ir akmenuotas!

Juliuszas Osterwa

Įspūdinga ir sudėtinga asmenybė: aktorius visuomenininkas, mistikas, pedagogas, vizionierius. J. Osterwos biografija pati savaime yra spalvingas pasakojimas. Jo herojus – populiarus, sėkmės lydimas Krokuvos ir Varšuvos teatrų aktorius, jaunas, patrauklus menininkas – didžiąją dalį savo laiko ir energijos skyrė savo paties teatro sukūrimui – laboratoriniam teatrui „Reduta“. Šis teatras paneigė tuometinę praktiką ir neįsiteko į tai, ką šiandien vadintume kultūrinio gyvenimo pagrindine srove. J. Osterwa troško reformuoti teatrą, įvesdamas naują darbo etosą – kolektyvinį ir atsakingą. Jis į aktoriaus profesiją žiūrėjo kaip į misiją, beveik sakralią tarnystę Menui ir Visuomenei.

 

Apie spektaklį

J. Osterwa norėjo iš teatro išguiti štampus ir paviršutiniškumą. Ar šis sumanymas galėjo pavykti? Ar šiandien Osterwos idėjos yra pasenusios, ar vis dar stebina ir šokiruoja? J. Osterwa – beprotis ar drąsus reformatorius? Spektaklyje norima į J. Osterwą pažvelgti kaip į žmogų – aktorių, vyrą, tėvą – ir pamėginti pasinerti, bent valandai, į jo meninę viziją.

Aktorius Danielis Salmanas, pasitelkdamas komedijinę, stand-upʼo formą, o kartais dramatišką toną, pasakoja istoriją apie teatrą. Aktorius naudojasi turtinga teatro stilių įvairove, įtraukia šiuolaikines medijas, kuria kamerinę atmosferą, peržengia scenos ir žiūrovų ribą. Akimirką žiūrovai atsiduria tarpukario teatre, o jau kitą – persikelia į dabartį, kad kartu apmąstytų teatro prioritetus, jo reikšmę ir poveikio žmogui galią.

///

Šis spektaklis, jo šerdis neatsiejama nuo Vilniaus senojo teatro. Eksperimentinis lenkų teatras-laboratorija „Reduta“, veikęs 1919–1939 m., kurį laiką (1925–1929 m.) buvo perkeltas į Vilnių ir teatro eksperimentus vykdė būtent Vilniaus senojo teatro pastate. Tuo metu Juliuszas Osterwa (tikr. Julianas Andrzejus Maluszekas, 1885–1947) buvo novatorius, teatro chuliganas, o istorinės Lietuvos sostinės žiūrovams buvo pažįstamas ir iš vaidmenų, sukurtų dar Vilniaus rotušėje veikusiame teatre.

///

Danielis Salmanas – Varšuvos Aleksandro Zelwerowicziaus teatro akademijos vaidybos fakulteto absolventas. Nuo 2011 m. – Liublino Juliuszo Osterwos teatro aktorius. Taip pat vaidino Varšuvos Powszechny, Współczesny, Nacionaliniame ir „Roma“ teatruose. Už aktorinę veiklą buvo ne kartą apdovanotas. 2019 m. įteikta „Auksinė kaukė“ – Lenkijos teatro asociacijos Liublino skyriaus prizas už pagrindinį vaidmenį spektaklyje „Pinokis“ (rež. Jakub Roszkowski) pagal Carlo Collodio kūrinį. Du kartus jam įteikta Liublino vaivadijos kultūros premija bei Liublino mero apdovanojimas. 2022 m. Juliuszo Osterwos teatre sukūrė monospektaklį „Kreicerio sonata“(rež. Łukaszas Lewandowskis). Salmanas sukūrė šio monospektaklio koncepciją, adaptavo jį pagal Levo Tolstojaus apysaką ir pats atliko pagrindinį vaidmenį. Už debiutinį monospektaklį pelnė „Grand Prix“ 17-ajame Mažųjų teatrų festivalyje, pagrindinį prizą 2023 m. „Sopoto teatrinių pasekmių“ festivalyje bei pagrindinį prizą „Šiaurės strėlės“ monospektaklių debiutų festivalyje Košaline 2024 m.

Łukaszas Lewandowskis – teatro, televizijos, radijo ir kino aktorius, Varšuvos teatro akademijos dėstytojas, habilituotas teatro meno daktaras, dubliažo ir radijo režisierius. Buvo Nacionalinio teatro, teatro „Studio“ Varšuvoje, Dramos teatro, o šiuo metu – Varšuvos „Ateneum“ teatro aktorius. MKiDN stipendininkas. Du kartus pelnė Zelwerowicziaus premiją, buvo apdovanotas Krokuvos „Boska Komedia“ festivalyje, Lodzės „Maloniųjų ir nemaloniųjų menų“ festivalyje, Kaliszo aktorinio meistriškumo, bei keliuose kituose festivaliuose. Apdovanotas „Gloria Artis“ bronzos medaliu (2022 m.).

Marcinas Bartnikowskis – aktorius ir dramaturgas. Varšuvoje įkūrė „Kompania Doomsday“ bei „Malabar Hotel“ teatrus (2009). Sukūrė daugiau nei 30 vaidmenų Varšuvos, Balstogės ir Gniezno teatrų scenose. Dalyvavo apie 150 festivalių trijuose žemynuose. Keturis kartus buvo MKiDN ir Varšuvos miesto stipendijų laureatas. Pelnė daugiau nei dvidešimt apdovanojimų. Varšuvos Aleksandro Zelwerowicziaus teatro akademijos prorektorius, atsakingas už akademijos personalo plėtrą.

Spektaklyje vaidina

Daniel Salman                  

Malwina Majer nuotr.

GOŚCIE

MARZYCIEL
Monodram poświęcony życiu i twórczości Juliusza Osterwy

Dramat w jednym akcie
Czas trwania – 1 godz. 20 min.
Spektakl w języku polskim z litewskimi napisami

Twórcy:

Autor – Marcin Bartnikowski

Reżyseria i scenografia – Łukasz Lewandowski

Projekt kostiumu – Daniel Salman

Reżyseria światła – Piotr Bartoszewicz

Opracowanie muzyczne – Tomasz Bielawiec

Sztukę przetłumaczył z języka polskiego na litewski Rimvydas Strielkūnas

Projekt sfinansowany ze środków funduszy SKE ZASP. Partner – Instytut Polski w Wilnie

Dlaczego Osterwa?

Kto pamięta o Juliuszu Osterwie? W teatrze – wszyscy, a poza nim? Nieliczni. Postać historyczna, zasłużony reformator polskiego teatru, jeden z najwybitniejszych aktorów polskiej sceny. Człowiek z krwi i kości, zmagający się z codziennością artysta, pełen rozterek, pragnień, wątpliwości i wizji. Marzyciel, który pokazuje, że warto dążyć do obranego celu, nawet gdy droga jest trudna i wyboista!

Juliusz Osterwa

Postać fascynująca i skomplikowana: aktor społecznik, mistyk, pedagog, wizjoner. Życiorys Osterwy jest sam w sobie barwną opowieścią. Jej bohater, popularny, odnoszący sukcesy w teatrach krakowskich i warszawskich, młody, przystojny aktor poświęca większość swojego czasu i energii na stworzenie własnego teatru – laboratoryjnego teatru Reduta. Teatr ów stanowi zaprzeczenie ówczesnych praktyk i nie mieści się w tym, co dzisiaj nazwalibyśmy głównym nurtem życia kulturalnego. Osterwa pragnął zreformować teatr, wprowadzając nowy etos pracy – zespołowej i odpowiedzialnej. Traktował zawód aktora jako misję i niemalże kapłańską posługę w służbie Sztuce i Społeczeństwu.

O spektaklu

Osterwa chciał wykluczyć teatralną sztampę i bylejakość. Czy to zamierzenie mogło się udać? Czy dzisiaj idee Osterwy są przestarzałe czy nadal zaskakujące i szokujące? Czy Osterwa to szaleniec czy śmiały reformator? Chcemy przyjrzeć się Osterwie człowiekowi – aktorowi, mężowi, ojcu i spróbować zanurzyć się – choćby przez godzinę – w jego artystycznej wizji.

Daniel Salman, czasem w formie komediowej, stand-upowej, a czasem w pełni dramatycznej, snuje opowieść o teatrze. Aktor korzysta z bogactwa stylów teatralnych, wykorzystuje nowoczesne media, tworzy kameralną atmosferę, przełamując granicę między sceną a widownią. W jednej chwili widzowie znajdują się w teatrze 20-lecia międzywojennego, żeby za moment przenieść się do współczesności i porozmawiać o priorytetach i znaczeniu teatru oraz o jego sile oddziaływania na człowieka.

///

Ten spektakl w swej istocie jest ściśle związany z Wileńskim Teatrem Starym. Eksperymentalny polski teatr–laboratorium Reduta, działający w latach 1919–1939, przez pewien czas (1925–1929) miał swoją siedzibę w Wilnie i właśnie w budynku dzisiejszego Teatru Starego prowadził swoje artystyczne poszukiwania. W tym okresie Juliusz Osterwa (właśc. Julian Andrzej Maluszek, 1885–1947) uchodził za nowatora, „chuligana” sceny, a publiczność historycznej stolicy Litwy znała go także z ról, które kreował jeszcze w teatrze mieszczącym się w wileńskim ratuszu.

///

Daniel Salman – absolwent wydziału aktorskiego Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie. Od 2011 roku aktor Teatru im. J. Osterwy w Lublinie. Występował także na deskach stołecznych teatrów: Powszechnego, Współczesnego, Narodowego i Roma. Za swoją pracę aktorską był kilkakrotnie nagradzany. Jest laureatem m.in. Złotej Maski 2019– nagrody Lubelskiego Oddziału ZASP za rolę tytułową w spektaklu „Pinokio” Carla Collodiego w reżyserii Jakuba Roszkowskiego. Dwukrotnie wyróżniony Nagrodą Kulturalną Województwa Lubelskiego a także Nagrodą Prezydenta Lublina. W 2022 r. zrealizował w Teatrze im. Juliusza Osterwy monodram „Sonata Kreutzerowska” w reżyserii Łukasza Lewandowskiego, którego był pomysłodawcą, autorem adaptacji na podstawie noweli Lwa Tołstoja i wykonawcą. Za swój debiutancki monodram otrzymał Grand Prix 17. Festiwalu Teatrów Niewielkich, Nagrodę Główną podczas Festiwalu Sopockie Konsekwencje Teatralne w 2023 r. oraz Nagrodę Główną podczas Festiwalu Debiutów w Monodramie „Strzała Północy” w Koszalinie w 2024 r.

Łukasz Lewandowski – aktor teatralny, telewizyjny, radiowy i filmowy, wykładowca w Akademii Teatralnej w Warszawie, doktor hab. sztuki teatralnej, reżyser dubbingowy i radiowy. Był aktorem Teatru Narodowego, Teatru Studio w Warszawie, Teatru Dramatycznego, a obecnie Teatru Ateneum w Warszawie. Stypendysta MKiDN. Dwukrotny laureat nagrody Zelwerowicza, nagradzany na Festiwalu Boska Komedia w Krakowie, na Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi, na Festiwalu Sztuki Aktorskiej w Kaliszu, i kilku innych. Uhonorowany brązowym medalem Gloria Artis. 2022 r.

Marcin Bartnikowski – aktor i dramaturg. Założyciel teatru Kompania Doomsday oraz Teatru Malabar Hotel w Warszawie (2009). Stworzył ponad 30 ról w teatrach Warszawy, Białegostoku, Gniezna. Brał udział w około 150 festiwalach na trzech kontynentach. Czterokrotny stypendysta MKiDN i M.St.Warszawy. Laureat ponad dwudziestu nagród. Prorektor d/s rozwoju kadry naukowej Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie.

Występuje:

Daniel Salman

Fot. Malwina Majer